{"id":2943,"date":"2026-08-03T08:20:00","date_gmt":"2026-08-03T06:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?p=2943"},"modified":"2026-08-02T12:01:58","modified_gmt":"2026-08-02T10:01:58","slug":"resilience-engineering","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/","title":{"rendered":"Resilience Engineering"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-attachment-id=\"2944\" data-permalink=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/image-42\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?fit=1536%2C1024&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1536,1024\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;,&quot;alt&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?fit=1024%2C683&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?resize=1024%2C683&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-2944\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?resize=1024%2C683&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?resize=768%2C512&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?w=1536&amp;ssl=1 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>\u201eSicherheit entsteht nicht nur dadurch, dass Fehler verhindert werden. Sie entsteht vor allem dadurch, dass Menschen Tag f\u00fcr Tag erfolgreich mit einer komplexen Wirklichkeit umgehen.\u201c<\/strong><\/em><br>\u2013 Christoph J. Zingg<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Einleitung<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dcber Jahrzehnte stellte sich die Sicherheitsforschung vor allem eine Frage:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Warum passieren Fehler?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Man analysierte Zwischenf\u00e4lle.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Man untersuchte Beinahe-Fehler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Und man suchte Ursachen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Man schrieb neue Richtlinien.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Und man entwickelte Checklisten.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diese Denkweise hat Millionen Leben gerettet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Doch gegen Ende des 20. Jahrhunderts fiel Forschenden etwas Bemerkenswertes auf.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In hochkomplexen Systemen wie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>der Luftfahrt,<\/li>\n\n\n\n<li>der Kernenergie,<\/li>\n\n\n\n<li>der Raumfahrt,<\/li>\n\n\n\n<li>dem Gesundheitswesen,<\/li>\n\n\n\n<li>der Feuerwehr,<\/li>\n\n\n\n<li>dem Milit\u00e4r,<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">passieren t\u00e4glich <strong>Millionen erfolgreicher Handlungen<\/strong> \u2013 und nur vergleichsweise wenige Fehler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die eigentliche wissenschaftliche Frage lautet deshalb:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Warum gelingt Arbeit fast immer \u2013 trotz Zeitdruck, Unsicherheit und st\u00e4ndig wechselnder Bedingungen?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aus dieser \u00dcberlegung entstand ein v\u00f6llig neuer Forschungszweig:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Resilience Engineering<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Woher stammt Resilience Engineering?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Der Begriff entstand Anfang der 2000er-Jahre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die wichtigsten Begr\u00fcnder sind:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Erik Hollnagel<\/strong> (D\u00e4nemark)<\/li>\n\n\n\n<li><strong>David D. Woods<\/strong> (USA)<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nancy Leveson<\/strong> (MIT)<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Richard Cook<\/strong> (USA)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2004 erschien das erste grundlegende Werk:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Resilience Engineering: Concepts and Precepts<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(Hollnagel, Woods &amp; Leveson)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Damit begann ein Paradigmenwechsel in der Sicherheitsforschung.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Warum brauchte es einen neuen Ansatz?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die klassische Sicherheitsforschung hatte enorme Erfolge erzielt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie beruhte auf einfachen Annahmen:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wenn ein Unfall passiert,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">muss etwas versagt haben.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Findet man die Ursache,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">kann man den Fehler verhindern.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dieses Denken pr\u00e4gte:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Root Cause Analysis<\/li>\n\n\n\n<li>Swiss Cheese Model<\/li>\n\n\n\n<li>Human Error<\/li>\n\n\n\n<li>Unfallanalysen<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diese Ans\u00e4tze funktionieren sehr gut bei:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>technischen Defekten<\/li>\n\n\n\n<li>klaren Ursache-Wirkungs-Beziehungen<\/li>\n\n\n\n<li>einfachen Systemen<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Doch moderne Organisationen funktionieren anders.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Krankenh\u00e4user,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Intensivstationen,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Notfallstationen,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pflegeheime,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Luftfahrt,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teams<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">sind heute <strong>komplexe soziotechnische Systeme<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hier gen\u00fcgt lineares Denken oft nicht mehr.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Erik Hollnagels zentrale Erkenntnis<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hollnagel stellte eine provokative Frage:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warum untersuchen wir ausschliesslich die wenigen Situationen, in denen etwas schiefgeht?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Denn:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In einem grossen Universit\u00e4tsspital finden t\u00e4glich:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>tausende Medikamentengaben,<\/li>\n\n\n\n<li>hunderte \u00dcbergaben,<\/li>\n\n\n\n<li>unz\u00e4hlige Entscheidungen,<\/li>\n\n\n\n<li>tausende Kommunikationsprozesse<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">statt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dcber 99 % davon funktionieren.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warum lernen wir nur aus dem einen Prozent?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diese Frage ver\u00e4nderte die Patientensicherheit grundlegend.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Safety-I \u2013 Die klassische Sichtweise<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hollnagel bezeichnete die traditionelle Sicherheitsphilosophie als:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Safety-I<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Grundidee:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sicherheit bedeutet, dass m\u00f6glichst wenig schiefgeht.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die Fragen lauten:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wer machte den Fehler?<\/li>\n\n\n\n<li>Warum passierte der Fehler?<\/li>\n\n\n\n<li>Welche Regel fehlte?<\/li>\n\n\n\n<li>Welche Barriere versagte?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lernen erfolgt aus:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Fehlern<\/li>\n\n\n\n<li>Zwischenf\u00e4llen<\/li>\n\n\n\n<li>Unf\u00e4llen<\/li>\n\n\n\n<li>Beinahe-Ereignissen (und CIRS Meldungen)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dieses Denken hat viele Verbesserungen erm\u00f6glicht.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aber es betrachtet fast ausschliesslich Misserfolge.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Safety-II \u2013 Die neue Sichtweise<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Safety-II stellt eine andere Frage:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warum gelingt Arbeit meistens?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hier bedeutet Sicherheit:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Die F\u00e4higkeit eines Systems, unter wechselnden Bedingungen erfolgreich zu funktionieren.<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Das klingt zun\u00e4chst einfach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ist aber revolution\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ein Beispiel<\/strong> aus der Praxis zur Veranschaulichung:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eine Pflegefachperson betreut:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>acht Patienten,<\/li>\n\n\n\n<li>einen Notfall,<\/li>\n\n\n\n<li>zwei neue Eintritte,<\/li>\n\n\n\n<li>Angeh\u00f6rigengespr\u00e4che,<\/li>\n\n\n\n<li>Medikamente,<\/li>\n\n\n\n<li>Dokumentation.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trotzdem gelingt der Dienst.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wie?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nicht,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">weil alles nach Lehrbuch verlief.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sondern,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">weil sie st\u00e4ndig kleine Anpassungen machte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie priorisierte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie kommunizierte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Und sie improvisierte.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie holte Hilfe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie verschob Aufgaben.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Und sie nutzte Erfahrung.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie reagierte flexibel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Genau diese Anpassungsf\u00e4higkeit interessiert Resilience Engineering.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Menschen sind keine Fehlerquelle<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die klassische Sichtweise:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menschen machen Fehler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Safety-II sagt:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menschen sind der wichtigste Sicherheitsfaktor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Denn:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menschen gleichen verschiedene negative Faktoren t\u00e4glich aus:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zeitdruck<\/li>\n\n\n\n<li>Personalmangel<\/li>\n\n\n\n<li>unerwartete Ereignisse<\/li>\n\n\n\n<li>technische Probleme<\/li>\n\n\n\n<li>widerspr\u00fcchliche Informationen<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ohne diese Anpassungen w\u00fcrde das Gesundheitssystem innerhalb weniger Stunden zusammenbrechen.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Was bedeutet Resilienz?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Resilienz bedeutet hier nicht:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201epsychisch belastbar sein\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Im Resilience Engineering bedeutet Resilienz:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die F\u00e4higkeit eines Systems, seine Leistungsf\u00e4higkeit trotz Ver\u00e4nderungen, St\u00f6rungen und \u00dcberraschungen aufrechtzuerhalten.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Es geht also um Organisationen,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">nicht nur um einzelne Menschen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lies auch unter <a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?p=2714\" type=\"post\" id=\"2714\">Die 7 S\u00e4ulen der Resilienz \u2013 Warum manche Menschen an Krisen wachsen<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Die vier F\u00e4higkeiten resilienter Organisationen<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hollnagel beschreibt vier Kernf\u00e4higkeiten.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>1. Respond \u2013 Reagieren<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kann die Organisation angemessen handeln?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nicht nur nach Vorschrift,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">sondern flexibel (Out-of-the-Box)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>2. Monitor \u2013 Beobachten<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Welche Risiken entwickeln sich gerade?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Welche Warnsignale gibt es?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>3. Learn \u2013 Lernen<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lernt die Organisation<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">nicht nur aus Fehlern,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">sondern auch aus Erfolgen?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>4. Anticipate \u2013 Vorausdenken<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Welche zuk\u00fcnftigen Entwicklungen<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">k\u00f6nnten gef\u00e4hrlich werden?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diese vier F\u00e4higkeiten gelten heute als zentrale Merkmale resilienter Systeme.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Warum machen Menschen Anpassungen?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein faszinierendes Forschungsergebnis lautet:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Menschen arbeiten fast nie exakt so,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">wie Prozesse beschrieben sind.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hollnagel unterscheidet deshalb:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Work-as-Imagined<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So glaubt das Management,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">dass gearbeitet wird.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Work-as-Done<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So arbeiten Menschen tats\u00e4chlich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zwischen beiden besteht fast immer eine Diskrepanz.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ein Beispiel aus der Pflege<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pflegestandard:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Medikamente exakt um 08:00 Uhr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Realit\u00e4t:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein Patient st\u00fcrzt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eine Reanimation beginnt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ein Angeh\u00f6riger kollabiert.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nat\u00fcrlich wird die Medikamentengabe angepasst.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nicht,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">weil jemand gegen Regeln verstossen will.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sondern,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">weil gute Pflege Priorit\u00e4ten setzt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diese allt\u00e4glichen Anpassungen machen sichere Versorgung \u00fcberhaupt erst m\u00f6glich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Was sagt die moderne Forschung?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heute besteht weitgehend Einigkeit:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sicherheit entsteht durch das Zusammenspiel von:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Standards,<\/li>\n\n\n\n<li>Erfahrung,<\/li>\n\n\n\n<li>Kommunikation,<\/li>\n\n\n\n<li>Teamarbeit,<\/li>\n\n\n\n<li>Flexibilit\u00e4t,<\/li>\n\n\n\n<li>Lernen,<\/li>\n\n\n\n<li>F\u00fchrung,<\/li>\n\n\n\n<li>Anpassungsf\u00e4higkeit.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Resilience Engineering<\/strong> ersetzt klassische Sicherheitskonzepte <strong>nicht<\/strong>, sondern erg\u00e4nzt sie. In Hochrisikobereichen wird zunehmend empfohlen, Safety-I und Safety-II miteinander zu verbinden.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kritik an Safety-II<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Auch Safety-II ist kein Allheilmittel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kritiker weisen darauf hin:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Manche Risiken ben\u00f6tigen weiterhin klare Regeln.<\/li>\n\n\n\n<li>Nicht jede Improvisation verbessert Sicherheit.<\/li>\n\n\n\n<li>Anpassungen k\u00f6nnen auch neue Risiken erzeugen.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deshalb lautet der heutige Konsens:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Routinearbeiten profitieren stark von standardisierten Verfahren (Safety-I), w\u00e4hrend komplexe, dynamische Situationen zus\u00e4tzlich die Prinzipien von Safety-II und Resilience Engineering erfordern.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Bedeutung f\u00fcr F\u00fchrung<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eine resiliente F\u00fchrung fragt nicht nur:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wer hat den Fehler gemacht?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sondern:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Warum konnte der Dienst trotzdem gelingen?<\/li>\n\n\n\n<li>Welche Anpassungen mussten Mitarbeitende t\u00e4glich leisten?<\/li>\n\n\n\n<li>Welche Ressourcen fehlen?<\/li>\n\n\n\n<li>Was k\u00f6nnen wir daraus lernen?<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Damit ver\u00e4ndert sich die Rolle der F\u00fchrungskraft:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Von der Fehlerkontrolle<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">hin zur Unterst\u00fctzung erfolgreicher Arbeit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Verbindung zu meinen anderen Blogs<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Resilience Engineering bildet einen roten Faden durch viele Themen dieser Blogreihe:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>CIRS<\/strong> wird zu einem Instrument, um nicht nur Fehler, sondern auch erfolgreiche Bew\u00e4ltigungsstrategien zu verstehen.<br><a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?tag=cirs-aus-fehlern-lernen\" type=\"post_tag\" id=\"731\">CIRS: Aus Fehlern lernen<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Just Culture<\/strong> schafft die Voraussetzung, offen \u00fcber Anpassungen und Risiken zu sprechen.<br><a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?tag=just-culture-gerechte-fehlerkultur-warum-eine-gerechte-fehlerkultur-die-grundlage-fuer-lernen\" type=\"post_tag\" id=\"732\">Just Culture &#8211; Gerechte Fehlerkultur: Warum eine gerechte Fehlerkultur die Grundlage f\u00fcr Lernen<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Psychologische Sicherheit<\/strong> erm\u00f6glicht es Mitarbeitenden, Unsicherheiten und Lernchancen anzusprechen.<br><a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?p=2773\" type=\"post\" id=\"2773\">Psychologische Sicherheit \u2013 Der unsichtbare Schl\u00fcssel erfolgreicher Kommunikation und Zusammenarbeit<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Burnout<\/strong> und <strong>Moral Distress<\/strong> zeigen, dass dauerhafte Improvisation ohne ausreichende Ressourcen die Resilienz eines Systems ersch\u00f6pfen kann.<br><a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?p=2925\" type=\"post\" id=\"2925\">Burnout<\/a><br><a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?tag=moral-distress-wenn-pflegende-wissen\" type=\"post_tag\" id=\"734\">Moral Distress -Wenn Pflegende wissen<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Das <strong>Cynefin-Modell<\/strong> erkl\u00e4rt, warum komplexe Situationen andere F\u00fchrungs- und Entscheidungsstrategien erfordern als einfache Routineaufgaben.<br><a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?tag=komplexitaet-verstehen-das-cynefin-modell-warum-gute-fuehrung-nicht-immer-die-gleiche-loesung-braucht-leadership\" type=\"post_tag\" id=\"735\">Komplexit\u00e4t verstehen: Das Cynefin-Modell \u2013 Warum gute F\u00fchrung nicht immer die gleiche L\u00f6sung braucht (#Leadership<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Human Factors<\/strong> verdeutlichen, dass menschliche Anpassungsf\u00e4higkeit kein St\u00f6rfaktor, sondern eine wesentliche Sicherheitsressource ist.<br><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Fazit<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Resilience Engineering hat unser Verst\u00e4ndnis von Sicherheit grundlegend ver\u00e4ndert.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fr\u00fcher lautete die zentrale Frage:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201eWie verhindern wir Fehler?\u201c<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heute lautet sie zus\u00e4tzlich:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201eWie erm\u00f6glichen wir, dass erfolgreiche Arbeit auch unter schwierigen Bedingungen gelingt?\u201c<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sichere Organisationen zeichnen sich nicht dadurch aus, dass niemals etwas schiefgeht. Sie zeichnen sich dadurch aus, dass ihre Mitarbeitenden Ver\u00e4nderungen erkennen, sich sinnvoll anpassen, gemeinsam lernen und auch unter Unsicherheit handlungsf\u00e4hig bleiben.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sicherheit entsteht deshalb nicht allein durch mehr Regeln.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sie entsteht durch Menschen, die in einem gut gestalteten System die M\u00f6glichkeit haben, ihre Kompetenz, Erfahrung und Zusammenarbeit wirksam einzusetzen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2e3b<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201eOrganisationen werden nicht dadurch sicher, dass sie nur Fehler bek\u00e4mpfen. Sie werden sicher, wenn sie verstehen, warum engagierte Menschen Tag f\u00fcr Tag erfolgreich mit einer komplexen Wirklichkeit umgehen.\u201c<\/strong><br>\u2013 Christoph J. Zingg<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Literatur (Auswahl)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hollnagel, E., Woods, D. D., &amp; Leveson, N. (Hrsg.). (2006). <em>Resilience Engineering: Concepts and Precepts<\/em>.<\/li>\n\n\n\n<li>Hollnagel, E., Paries, J., Woods, D. D., &amp; Wreathall, J. (Hrsg.). (2011). <em>Resilience Engineering in Practice: A Guidebook<\/em>.\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Hollnagel, E. (2014). <em>Safety-I and Safety-II: The Past and Future of Safety Management<\/em>.\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Hollnagel, E. (2015). <em>From Safety-I to Safety-II: A White Paper<\/em>.\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Ham, D. H. (2020). <em>Safety-II and Resilience Engineering in a Nutshell<\/em>.\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>Sujan, M. (2026). <em>Resilience Engineering concepts, Safety-II language and Erik Hollnagel\u2019s legacy in patient safety<\/em>.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Beitrag von <a href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?p=2795\" type=\"post\" id=\"2795\">Christoph J. Zingg<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Resilience Engineering &#8211; Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2944,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[755,668],"tags":[709,611,608,736],"class_list":["post-2943","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-leadership-selbstfuehrung","category-pflege-gesundheiswesen","tag-kommunikation-2","tag-gruppendynamik","tag-kommunikation","tag-resilience-engineering-warum-erfolgreiche-arbeit-wichtiger-ist-als-nur-fehler-zu-vermeiden-leadership"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Resilience Engineering - Tiefgang<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Resilience Engineering - Tiefgang\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Tiefgang\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/zinggdivegmbh\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-03T06:20:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25-1024x683.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Christoph Zingg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@zinggdive\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@zinggdive\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Christoph Zingg\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Christoph Zingg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6114fd4a7805106d5455174b07efc2a3\"},\"headline\":\"Resilience Engineering\",\"datePublished\":\"2026-08-03T06:20:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/\"},\"wordCount\":1318,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1\",\"keywords\":[\"#Kommunikation\",\"Gruppendynamik\",\"Kommunikation\",\"Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership\"],\"articleSection\":[\"Leadership &amp; Selbstf\u00fchrung\",\"Pflege &amp; Gesundheiswesen\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/\",\"name\":\"Resilience Engineering - Tiefgang\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1\",\"datePublished\":\"2026-08-03T06:20:00+00:00\",\"description\":\"Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1\",\"width\":1536,\"height\":1024},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/resilience-engineering\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Startseite\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Resilience Engineering\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Zingg-Dive Blog\",\"description\":\"Ein Blog \u00fcber Tauchen, Reisen, Kommunikation, Gruppendynamik, Pflege und Myanmar \\\/ Burma\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"Zingg-Dive GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/07\\\/Logo-Zingg-Dive-GmbH.jpg?fit=422%2C425&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/07\\\/Logo-Zingg-Dive-GmbH.jpg?fit=422%2C425&ssl=1\",\"width\":422,\"height\":425,\"caption\":\"Zingg-Dive GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/zinggdivegmbh\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/zinggdive\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6114fd4a7805106d5455174b07efc2a3\",\"name\":\"Christoph Zingg\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/54d56a09592556f24f6d7f68bbc7d0d0de901040bbed5fbef74744e7acda7982?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/54d56a09592556f24f6d7f68bbc7d0d0de901040bbed5fbef74744e7acda7982?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/54d56a09592556f24f6d7f68bbc7d0d0de901040bbed5fbef74744e7acda7982?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Christoph Zingg\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zingg-dive.ch\\\/blog\\\/author\\\/christoph\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Resilience Engineering - Tiefgang","description":"Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Resilience Engineering - Tiefgang","og_description":"Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)","og_url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/","og_site_name":"Tiefgang","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/zinggdivegmbh","article_published_time":"2026-08-03T06:20:00+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25-1024x683.png","type":"image\/png"}],"author":"Christoph Zingg","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@zinggdive","twitter_site":"@zinggdive","twitter_misc":{"Verfasst von":"Christoph Zingg","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"8\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/"},"author":{"name":"Christoph Zingg","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#\/schema\/person\/6114fd4a7805106d5455174b07efc2a3"},"headline":"Resilience Engineering","datePublished":"2026-08-03T06:20:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/"},"wordCount":1318,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1","keywords":["#Kommunikation","Gruppendynamik","Kommunikation","Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership"],"articleSection":["Leadership &amp; Selbstf\u00fchrung","Pflege &amp; Gesundheiswesen"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/","url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/","name":"Resilience Engineering - Tiefgang","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1","datePublished":"2026-08-03T06:20:00+00:00","description":"Resilience Engineering - Warum erfolgreiche Arbeit wichtiger ist als nur Fehler zu vermeiden (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1","width":1536,"height":1024},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/resilience-engineering\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Startseite","item":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Resilience Engineering"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/","name":"Zingg-Dive Blog","description":"Ein Blog \u00fcber Tauchen, Reisen, Kommunikation, Gruppendynamik, Pflege und Myanmar \/ Burma","publisher":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#organization","name":"Zingg-Dive GmbH","url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Logo-Zingg-Dive-GmbH.jpg?fit=422%2C425&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Logo-Zingg-Dive-GmbH.jpg?fit=422%2C425&ssl=1","width":422,"height":425,"caption":"Zingg-Dive GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/zinggdivegmbh","https:\/\/x.com\/zinggdive"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/#\/schema\/person\/6114fd4a7805106d5455174b07efc2a3","name":"Christoph Zingg","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/54d56a09592556f24f6d7f68bbc7d0d0de901040bbed5fbef74744e7acda7982?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/54d56a09592556f24f6d7f68bbc7d0d0de901040bbed5fbef74744e7acda7982?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/54d56a09592556f24f6d7f68bbc7d0d0de901040bbed5fbef74744e7acda7982?s=96&d=mm&r=g","caption":"Christoph Zingg"},"sameAs":["http:\/\/www.zingg-dive.ch"],"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/author\/christoph\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-25.png?fit=1536%2C1024&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5h1NN-Lt","jetpack-related-posts":[{"id":2946,"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/human-factors-der-faktor-mensch\/","url_meta":{"origin":2943,"position":0},"title":"Human Factors","author":"Christoph Zingg","date":"4. August 2026","format":false,"excerpt":"Human Factors - Warum gute Menschen Fehler machen \u2013 und warum sichere Systeme Menschen unterst\u00fctzen sollten (#Leadership, #Kommunikation)","rel":"","context":"In &quot;Gruppendynamik &amp; Teams&quot;","block_context":{"text":"Gruppendynamik &amp; Teams","link":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/category\/gruppendynamik-teams\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-26.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-26.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-26.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-26.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-26.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2773,"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/psychologische-sicherheit-der-unsichtbare-schluessel-erfolgreicher-kommunikation-und-zusammenarbeit\/","url_meta":{"origin":2943,"position":1},"title":"Psychologische Sicherheit \u2013 Der unsichtbare Schl\u00fcssel erfolgreicher Kommunikation und Zusammenarbeit","author":"Christoph Zingg","date":"13. Juli 2026","format":false,"excerpt":"Psychologische Sicherheit \u2013 Der unsichtbare Schl\u00fcssel erfolgreicher Kommunikation, Gruppendynamik, Leadership, Zingg","rel":"","context":"In &quot;Gruppendynamik &amp; Teams&quot;","block_context":{"text":"Gruppendynamik &amp; Teams","link":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/category\/gruppendynamik-teams\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-3.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-3.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-3.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-3.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-3.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2823,"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/salutogenese-warum-kommunikation-gesundheit-schaffen-kann\/","url_meta":{"origin":2943,"position":2},"title":"Salutogenese \u2013 Warum Kommunikation Gesundheit schaffen kann","author":"Christoph Zingg","date":"17. Juli 2026","format":false,"excerpt":"Salutogenese \u2013 Warum Kommunikation Gesundheit schaffen kann #Kommunikation, #Gruppendynamik, #Leadership, #F\u00fchrung, #M\u00f6biusschleife","rel":"","context":"In &quot;Kommunikation &amp; Sprache&quot;","block_context":{"text":"Kommunikation &amp; Sprache","link":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/category\/kommunikation-sprache\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ecf500f7-5bb7-4908-84f3-e254e87a3f13.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ecf500f7-5bb7-4908-84f3-e254e87a3f13.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ecf500f7-5bb7-4908-84f3-e254e87a3f13.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ecf500f7-5bb7-4908-84f3-e254e87a3f13.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/ecf500f7-5bb7-4908-84f3-e254e87a3f13.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2907,"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/fehlerkultur-warum-gute-teams-fehler-sichtbar-machen-statt-sie-zu-verstecken\/","url_meta":{"origin":2943,"position":3},"title":"Fehlerkultur","author":"Christoph Zingg","date":"25. Juli 2026","format":false,"excerpt":"Fehlerkultur -Warum gute Teams Fehler sichtbar machen statt sie zu verstecken (#Leadership, #Kommunikation, #Gruppendynamik)","rel":"","context":"In &quot;Gruppendynamik &amp; Teams&quot;","block_context":{"text":"Gruppendynamik &amp; Teams","link":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/category\/gruppendynamik-teams\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-15.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-15.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-15.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-15.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-15.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2900,"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wenn-alle-zustimmen-und-niemand-mehr-denkt\/","url_meta":{"origin":2943,"position":4},"title":"Wenn alle zustimmen und niemand mehr denkt","author":"Christoph Zingg","date":"24. Juli 2026","format":false,"excerpt":"Wenn alle zustimmen und niemand mehr denkt - Gruppendenken, Konformit\u00e4t und die Angst vor dem Widerspruch (#Leadership, #Gruppendynamik)","rel":"","context":"In &quot;Gruppendynamik &amp; Teams&quot;","block_context":{"text":"Gruppendynamik &amp; Teams","link":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/category\/gruppendynamik-teams\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-14.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-14.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-14.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-14.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image-14.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2709,"url":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/truckmann-fuehrung-beginnt-nicht-bei-fuehrungskraeften\/","url_meta":{"origin":2943,"position":5},"title":"Warum gute Teams nicht gef\u00fchrt werden \u2013 sondern F\u00fchrung gemeinsam hervorbringen","author":"Christoph Zingg","date":"19. Juni 2026","format":false,"excerpt":"Warum gute Teams nicht gef\u00fchrt werden \u2013 sondern F\u00fchrung gemeinsam hervorbringen: F\u00fchrung beginnt nicht bei F\u00fchrungskr\u00e4ften \/ Tuckmann","rel":"","context":"In &quot;Gruppendynamik &amp; Teams&quot;","block_context":{"text":"Gruppendynamik &amp; Teams","link":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/category\/gruppendynamik-teams\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-4.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-4.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-4.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-4.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-4.png?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2943"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2943\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2945,"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2943\/revisions\/2945"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zingg-dive.ch\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}